බ්රේන් පිකින්ග්ස් කියන්නෙ හරිම ඉන්ටරෙස්ටින්ග් දේවල් ෂෙයාර් කරන සයිට් එකක්. එක එක ලේඛකයන්ගෙන් එක එක පොත්වලින් ගන්න කාරණා විවිධ අදහස් තේමා යටතේ ගොනු කරලා ලියන බ්ලොග් එකක්. ඒ සයිට් එකට අවුරුදු 13ක් පිරීම නිමිත්තෙන් ඒ ගොල්ලො අදහස් 13ක් ෂෙයාර් කරලා තිබුන. ඒවා හඳුන්වලා තිබුනෙ ලර්නින්ග්ස් කියල. ඒ ලිපිය ෆේස්බුක් එකේ ෂෙයාර් වුනේ. ඒක කියවලා මාව කිතිකැවුනා. ඒක හින්ද පුළුවන් විදිහට සිංහලට දැම්මා. මට මතක් වෙන කරුණුත් එකතු කළා. අපිට නිස්කලංකෙ සක්මන් කරන්න පුළුවන් සිතුවිලි පොකුරක්.
1. හිත වෙනස් කරගන්නවා කියන්නෙ ලේසිපාසු දෙයක් නෙමෙයි. ඒක අපිට තියෙන නිදහසක් වුනත් ඒ තරම් සුවපහසු නැති නිදහසක්. ඒත් ඒ අපි නැවත නැවත බුක්ති විඳි යුතුම නිදහසක්. එතකොට තමයි අපි නොදන්නා බව පිලිගැනීමේ හැකියාවෙන් පොහොසත් වෙන්නෙ. අපි ජීවත්වෙන සංස්කෘතියෙ හැටියට මොනවා හරි දෙයක් ගැන අදහසක් නැතිවීම කියන්නෙ ලැජ්ජාවට කාරනයක්. මේ හින්ද අපි කොහෙන් හරි වැඩියෙන් ඉලිප්පිලා පේන අදහසක් හෝ අනුන්ගෙ අදහසක් හෝ කරට අරන් අපේ අදහස විදිහට වැළඳගන්නවා. ඒ ගැන වැඩිදුර හොයන්න හිතන්න ඇත්ත අදහසක් ගන්න කාලයක් මහන්සියක් වැය කරන්න වෙන්නෙ නෑ. ඊට පස්සෙ අපි මේ නොදන්නා කුලියට ගත්ත අදහස් උඩ අපේ ජීවිතේ යතාර්ථය හදාගන්නවා. කවුරුවත් කැමති නෑ කිසි දෙයක් ගැන මං දන්නෙ නෑ කියල කියන්න. ඒත් වඩාත් වැදගත් වෙන්නෙ නිවැරදි විදිහට පෙනී සිටීම නෙමෙයි. සැබවින් තේරුම් ගැනීම කියන එකයි. ඒ තේරුම් ගැනීම හින්ද යමක් ගැන අපේ තියෙන අදහස, අපේ මතවාදය විතරක් නෙමෙයි අපිවම වෙනස් වෙන්න නියමිත වුනත් ඒක සුපිරි ලාභයක්.
2. නම්බුවට, තත්වයට, මුදලට හෝ සමාජ පිලිගැනීමට පමණක් කිසි දෙයක් කරන්න එපා. පෝල් ග්රැහැම් කියන විදිහට නම්බුව නැත්තං පිලිගැනීම කියන්නෙ ඉතාම බලවත් කාන්දමක්. ඒකෙන් අපි කැමතියි කියල ඔයා හිතන දේවල් පවා විකෘති කරන්න පුළුවන්. ඒ වෙනුවෙන් අපි ඇත්තටම කරන්න ආස වැඩ නෙමෙයි, අපි ආස වෙන්න ආස දේවල් වෙනුවෙන් වැඩකරන්න අපිව පොළඹවනවා. මේවා තාවකාලිකව මරු කියල හිතෙන්න පුළුවන්. ඒත් කාලයක් යද්දි උදේ සතුටෙන් ඇහැරෙන්න ?ට තෘප්තිමත්ව නින්දට යන්න අපිට බැරි වෙනවා. ඒ වගේම ජීවිතේ ඇත්ත ගැඹුරු තෘප්තීන් ලබාදිය හැකි තැන්වලින් අපිව නොදැනීම ඈත් කරනවා.
3. ලෝබ වෙන්න එපා. අපේ කාලය, අපේ සම්පත් ඒ වගේම වැඩක ක්රෙඩිට් එක දෙන්න ලෝබ වෙන්න එපා. ක්රිටික් කෙනෙක් වෙන්න ඕන කෙනෙකුට ලේසියි. අමාරු දේ වෙන්නෙ දේවල් සෙලිබ්රේට් කරන කෙනෙක් වෙන එකයි. හැම වෙලාවකම අනිත් පැත්තෙ ඉන්නෙත් මනුස්සයෙක් කියන එක මතක තියාගන්න ඕන දෙයක්. හැම ආර්ට් එකක්ම සංස්කෘතික වැඩක්ම පිටිපස්සෙ ඉන්නෙ තවත් දැනෙන හැගෙන මිනිහෙක්. ඒ මිනිහා ඒ කරමින් ඉන්නෙ තමන්ගෙ පමණට කළ හැකි එකතු කිරීම. අපි පිළිගත්තත් නොපිලිගත්තත් ඒක ගෞරවනීයයි. තේරුම් ගැනීම සහ තේරුම් කිරීම කියන්නෙ අපිට ජීවිතේ මුනගැහෙන වටිනා මොහොතවල්. හැම මනුස්ස ගනුදෙනුවක් කියන්නෙම ඒ වෙනුවෙන් දොර ඇරෙන අවස්ථා.
4. ජීවිතේ නිහඩ නිසල මොහොතවල් නිර්මාණය කරගන්න. භාවනානුයෝගී වෙන්න. සවිඥානක වෙන්න. ඇවිදින්න යන්න. පුළුවන් නම් බයිසිකලයක් අරන් නිස්කාරනේ නොදන්නා පාරවල් වල පැදගෙන යන්න. දවල් හීන දකින්න. අලසව කල්ගත කරන්න. නිර්මාණශීලී ජීවිතේකට ඒවා අවශ්යයි. අපේ හොඳම නිර්මාණශීලී අදහස් උපදින්නෙ ඒවා මහන්සියෙන් අත්පත් කරගැනීමේ වෑයම අත්ඇරලා මනසට නිදහසේ අදහස් අතර අලූත් සම්බන්දතා ගොඩනැගෙන්න ඉඩ ඇරියමයි. මේ අවිඥානක ප්රොසෙස් එක නැති නම් අපේ සමස්ත නිර්මාණකරන ක්රියාවලියම බිඳ වැටෙනවා. වැදගත්ම දේ නිදාගන්න එක. නින්ද තමයි ප්රබලම නිර්මාණ උද්දීපකය- ඇෆ්රොඞීයිසැක් එක වෙන්නෙ. අපේ හැම අවදියෙන් ඉන්න මොහොතක්මත් අපේ සමාජ ගනුදෙනුවක්මත් අපේ නෙගටිව් මූඞ් එකක්මත් පිටිපස්සෙ නින්දේ ආධිපත්යය තියෙනවා. වැඩවලට වගේම නින්දටත් භක්තිමත් වෙන්න. ආගමික වෙන්න. නින්ද අඩුකම මාර ක්රියාශීලී කාර්යශූරබවක් විදිහට ගනං ගන්න එපා. ඒක තමන් පිළිබඳ අඩු ගරුත්වය සහ ජීවිතේ ප්රමුඛතා නොදැනීමේ දෝෂයක්. අපේ සෞඛ්යය සහ සිහිය තරම් ජීවිතේ වෙන වැදගත් මොනවද?
5. මායා ආන්ජලෝ කියනවා මිනිස්සු ඒ අය කවුද කියල කියද්දි ඒ අයව විශ්වාස කරන්න කියල. ඒ වගේම මිනිස්සු ඔයා කවුද කියල කියන්න යද්දි ඒවා යන්තම්වත් විශ්වාස කරන්න එපා කියල. අපි ගැන දන්නෙ අපි විතරයි. අපි මේ විදිහයි කියන උපකල්පන මත මිනිස්සු අපේ ස්ථාවරයන් ගැන කියන කතාවලින් එලිවෙන්නෙ ඒ ගොල්ලො කවුද කියන එක විතරයි. අපි ගැන මොකක්වත් නෙමෙයි.
6. මේ මොහොතේ පැවතීම කියන එක ප්රොඩක්ටිවිටි එකට වඩා ගොඩක් වටින ආර්ට් එකක්. අපේ සංස්කෘතිය හැදිලා තියෙන්නෙම මිනිස්සු විදිහට අපේ වටිනකම ඵලදායිතාව උඩ නැත්තං ආදායම උඩ නැත්තං අපේ හැකියාවන් උඩ තීරනය කරන විදිහට. ප්රොඩක්ටිවිටි කියන එකට ඒ අවශ්ය තැන තියෙන්න ඕන. ඒත් ඒක අල්තාරයක් කරගෙන පුදමින් ජීවිතේ අපි විඳින හැම සතුටක්ම, පුදුමයක්ම, මැජික් එකක්ම හොරාගන්නා තත්වයට පත්කරගන්න අවශ්ය නෑ. ඇනී ඩිලාර්ඞ් කියන විදිහට අපි අපේ දවස ගත කරන්නෙ කොහොමද ඒ තමයි අපි ජීවිතේ ගත කරන විදිහ. ඒක හින්ද දවස මගඅරින්න එපා.
7. වටිනා හැමදෙයක්ම බිහිවෙන්න කාලයක් ගතවෙන බව හිතන්න. මේක ඩෙබී මිල්මන්ගේ අදහසක්. අපේ ක්ෂනික සංස්කෘතිය විසින් මගහරින වැදගත්ම කාරණයක්. එක රැුයින් සාර්ථක වීම කියන්නෙ මිත්යාවක්. ඒ මිත්යාව විසින් මතක් කරන්නෙ අපි සාර්ථකත්වය මනින නිර්ණායකයන් දිහා නැවත හැරී බැලිය යුතුයි කියන එක. මලක් පොහොට්ටුවෙ ඉඳන් එක මොහොතින් පෙති විහිදා පිපෙන්නෙ නෑ. ඒත් අපි ලෑස්ති නෑ ඉවසීමෙන් ඒ විකසිතවීමට ඉඩ දෙන්න. නමුත් සෙමින් සිද්දවෙන ඒ විකසිත වීම ඇතුලෙ තමයි කෙනෙකුගේ චරිතය සහ ඉරණම ගොඩනැගෙන්නෙ.
8. ආධ්යාත්මය විශාල කරන දේවල් තෝරගන්න. පටී ස්මිත් විලියම් බ්ලේක් එක්ක කරන සංවාදයකදි කතා කරනවා එයාගෙ ආධ්යාත්මය විශාල කරපු ආර්ටිස්ට්ලා ගැන. ඒක හරිම ලස්සන අදහසක්. කවුද අපේ ආධ්යාත්මය විශාල කරපු මිනිස්සු, පොත්, අදහස් ? ඒ අයව හොයාගෙන යන්න. නිතර ඒ තැන් පෙරලා බලන්න. මනස ලෙඩ වුනාම විතරක් නෙමෙයි ප්රොටෙක්ෂන් එකටත්, අපි ඇතුලෙ එලිය නොනිමී පවත්වාගන්නත් ඒ අයව නැවත නැවත ඇසුරු කරන්න.
9. මතවාදියෙක් වෙන්න බය වෙන්න එපා. ඉංග්රිසියෙන් කියන්නෙ අයිඩියලිස්ට් කියල. අපි සංස්කෘතිය කියල කියන්නෙ නිර්මාණකරුවන් සහ පාරිභෝගිකයන් අතර තියෙන නොනවතින ගතික හුවමාරුවක්. එතන අපේ වගකීමට පැවරෙන ගොඩක් දේවල් තියෙනවා. සැපයුම සහ නිර්මාණය කරන ධාරාවෙ කොයි අන්තයෙද අපි හිටං ඉන්නෙ? වාණිජ ධාරාව අපිව පුරුදු කරන්නෙ පවතින ඉල්ලූමට සරිලන සැපයුම තමයි සාර්ථකත්වයට මග කියල හිතන්න. මිනිස්සු ඉල්ලන්නෙ පූසන්ගෙ ජිෆ්නම් පූස් ජිෆ් හදන එකයි වැඬේ. ඒත් ඊ බී රයිට් අවුරුදු පනහකට කලින් කිව්ව දේ අදටත් ඇත්ත. ලියන්නෙක් ලිවිය යුත්තේ මිනිස්සු ඉන්නා තැනින් ඉහළට එසවීමට මිස පහල හෙලීමට නොවේ කියලා එයා කිව්වා. සමාජයේ පවතින බාල යාන්ත්රණයේ මීදුමෙන් ගැලවිලා හිතන්න මේ සිහිකැඳවීම හොඳ එකක්. ඉල්ලූමට සැපයුම විතරක් නෙමෙයි ඒකෙ අනිත් පැත්තත් වැඩකරනවා. සැපයුම විසින් ඊට අදාල වූ ඉල්ලූමක් නිර්මාණය කරනවා. නිරන්තරයෙන් කරන සැපයුමක් මගින් තමයි අපිට මේ පවතින බොරු ඉල්ලූමට පිටින් තේරුමක් ඇති දෙයක් වෙනුවෙන් ඉල්ලූමක් නිර්මාණය කරන්න පුළුවන්. අපේ පුද්ගලික ජීවිතේ ඇතුලෙත් සංස්කෘතිය කියන අපේ සාමූහික සිහිනය ඇතුලෙත් ඒක කරන්න පුළුවන් එහෙම විතරයි.
10. හැමදේම දොස් දකින සිනික් කෙනෙක් වෙන්න එපා. ඒ පුරුද්දට විරුද්දව තමන් තුලම සටන් කරන්න. මේ වැරදි දැකීම කියන්නෙ අපි හැමෝම ඇතුලෙ නිදාගෙන ඉන්න සතෙක්. වෙන කවුරු හරි එක්ක ගනුදෙනු කරද්දි හිතාමතාම ඊට ප්රතිවිරුද්ධව ආදරය ඉස්සරහට ගන්න. ඒක හිතාමතාම ට්රයි කරන්න. දොස් දැකීම හෝ නිශේධනාත්මක විවේචනය ගොඩක් වෙලාවට ප්රබුද්ධ ශක්තිමත් ස්තාවරයක් හැටියට පේන්න පුළුවන්. ඒත් ඇත්තටම ඒක එන්නෙ හීනමානයත් එක්ක. ජීවිතය විශාල කරවන සැක කිරීමක් නෙමෙයි නං ඒක අපිව කුඩා කරන ප්රවාහයක්. මේ කියන්නෙ ක්රිටිකල් තින්කින් වල එන තර්කනය හෝ අවශ්ය සාධනීය ප්රතිවිරෝධය ගැන නෙමෙයි. ඒවා බලාපොරොත්තුව ඇති කරන තත්වයන්. ඒත් මේ නිශේධනාත්මක විවේචනය කොහෙත්ම සාධනීය දෙයක් කරන්නෙ නෑ. නිර්මාණශීලී නෑ. ආධ්යාත්මිකව ඛාදනය කරනවා. මේක හරිම ලේසි වැඩක්. දෙයක් නිර්මාණය කරනවට වඩා හැමදේකටම විරුද්ද වෙන එක ලේසියි. අපි ජීවත් වෙන සමාජයේ අමාරුම දේ වෙන්නෙ තමන්ට අවංකව ජීවත් වීමත් විශාල හදවතක් ඇතුව ජීවිතය දිහා බැලීමත් කියන එකයි. මිනිස්සු ගැන තාර්කිකව විශ්වාසය ගොඩනැගීම අමාරු දෙයක්. ඒත් ඒ තමයි වර්ධනයේ මාවත. ඒ තමයි දොස් දැකීමේ පුරුද්දෙන් අත්මිදිය හැකි විදිහ. ඒක හරිම ධෛර්යසම්පන්න හිතකින් කරන්න ඕන දෙයක්.
11. ඔයාගෙ විශ්වය ගැන තියෙන සිතියම් සහ ආකෘතීන් නැවත නැවත ප්රශ්න කරන්න. මේ කියන්නෙ බාහිර විශ්වය සහ අභ්යන්තර විශ්වය කියන කාරණා දෙකම ගැන. අපි අපේ සිතියම් සහ ආකෘතීන් හදාගන්නෙ අපිට දත හැකි වූ සුළුතරයක් භූමිදර්ශන උඩ පිහිටලයි. ඒ සිතියම් අනිවාර්යෙන්ම අසම්පූර්ණයි වගේම ගවේශනයට තව බොහොමයක් අවකාශ ඉතිරියි. අසීමිත විශ්වයන් අපි මනින්නේ සහ තේරුම් ගන්නේ අපේ සීමිත අත්දැකීම් උපකරණ මත බව සිහිතබා ගන්න. ඒවා අලූත් කරන්න හැමවෙලාවකම කැමැත්තෙන් බලාගෙන ඉන්න.
12. විවිධ වර්ගවල විවිධ ස්වරූපවල සොඳුරු ජීවිත අනන්ත ගණනක් මේ ලෝකෙ පවතිනවා. අපි වටා ජීවත් වෙනවා. ඒවා දකින්න ඒවා විඳින්න ඒවා එක්ක බෙදාහදාගැනීම් කරන්න විවෘත වෙන්න. දෑත් විහිදන්න. ජීවිතේ අසීමිත සෞන්දර්ය විඳගැනීමට තියෙන එකම මග ඒකයි.
13. ගැඹුරට දිවෙන, සුවිශේෂ වූ හැම බැඳීමකම එක ප්රබල කාරණයක් තියෙනවා. ඒ තමයි සමාව දීම. නැවත නැවත නැවත නැවතත් සමාව දීම. පොහොසත් සම්බන්ධතා කියන්නෙ ජීවිතාරක්ෂක බෝට්ටු වගේ ජාතියක් තමයි. ඒත් ඒවා සබ්මැරීනුත් වෙන්න ඕන. අපේ ජීවිතේ අඳුරු නිශ්ශබ්ද අහුමුලූවලටත් ඒ සබ්මැරීන ළගා වෙන්න ඕන. අපේ ජීවිතේ ලැජ්ජාසහගත, වල්මත් මොහොතවල් පවා හඳුනාගෙන තියෙන්න ඕන. ඒ කියන්නෙ අපි ඇත්තටම ජීවිතේ කුඩාවෙන තැන්. එලියට විශාලව පෙනුනත් ඇතුලත තියෙන නොමැරෙන පුංචිකම්. සමාව දීමෙන් විතරයි ඒවා ගෞරවනීය හෝ වාසනාවන්ත බිම් බවට පෙරලෙන්නෙ. අනෙකා ගැන නොනිමි ආදරයකින් විනිශ්චයකින් තොර තේරුම් ගැනීමකින් එයාව ආදරෙන් වැළඳගන්න අපිට පුළුවන් නම් අපි ඒ ගැඹුරු හුදකලා තැන් අපේ සම්බන්ධතාවලින් ආලෝකමත් කරනවා. සමාව දීම මේ වචනෙ සිංහලෙන් ටිකක් අවලස්සනයි. ෆොගිව්නස් කියන එක තමයි අපිට ඒ අඳුරු කොන් දක්වාම එලිය අරගෙන කිමිදෙන්නත් ඒ පත්ලේ සැගවුනු දේවල් මුතු මෙන් පිටතට ගේන්නත් පුළුවන් ගයිඞ් එක වෙන්නෙ.
බ්රේන් පිකින්ග්ස්වල කියල තිබුණ 13 මෙතනින් ඉවරයි. මගේ අතින් මං තව දෙකක් එකතු කරනවා.
14. තීරණය අරගෙන ඉවර නං ඉතාම බුද්ධිමත් යැයි හැගෙන ප්රතිවිරුද්ධ අදහසට හෝ කන් දෙන්න එපා. කන් වහගන්න. ඒක තමයි ශක්තිමත් චරිතයක ගුණය. ඒකට කියන්නෙ ඉඳහිට අපි කළ යුතු මෝඩකම වෙනුවෙන් අධිෂ්ටානය කියල නීට්ෂෙ කියනවා. මේ කියන්නෙ විශාල තෝරාගැනීම් ප්රමාණයක්, කියවාගැනීම් ප්රමාණයක් ඇත්නම් අපිට නිවැරදිම තීරණය ගන්න පුළුවන් වෙනවා කියන අදහසට ප්රතිවිරෝධයක්. ඒ වගේ විශාල පරාසයකදි අපිට තෝරාගැනීමක් නැති වෙනවා. අපි වික්ෂිප්ත වෙනවා. එතනදි අපි කරන්නෙ නිවැරදි තෝරාගැනීම කියල අපි හිතනවා නම් ඒක මුළාවක්. බොළඳකමක්. ඒ වගේ වෙලාවට මෝඩකම තෝරාගැනීමක් කරන්න කියල නීට්ෂ කියන්නෙ. මේකෙ අදහස කිසිම සමාන්තර හෝ ප්රතිවිරුද්ධ අදහසක් නොතකා හරින්න කියන එක නෙමෙයි. අවසාන මොහොතෙදි මෝඩකමට ඉඩදීලා හිතෙන එක තෝරගන්න කියන එක. හැමෝම කියන දේ අහන්න. උඹට හිතෙන දේ කරන්න කියන එක. තීරණය තාර්කික කරන්න හදන්න එපා කියන එක.
15. අන්තිම අදහස මට මුනගැහුනෙ බූපති ආදරය ගැන කරපු ඉන්ටවිව් එකකදි. මේ අදහස මට කීපi තැනකම මුනගැහිලා තිබුනත් පපුවෙ රැුඳෙන විදිහට වචන කළේ බූපති. සමහර විට මේක බූපති කියපු අදහසම නොවෙන්නත් පුළුවන්. ඒ තමයි සම්බන්දතාවයකින් යන්නම හිතෙන වෙලාවෙදි තව ඉන්න කියන එක. ගැලවීමෙන් පලායාමෙන් බලාපොරොත්තු වෙන ක්ෂනික නිදහස වෙනුවට වේදනාව පීඩනය දරාගෙන ඉවසීමේ ගැඹුරට යන්න කියන එක. ඉක්මන් සතුට වෙනුවට වේදනාව තුලින් අවබෝධයේ පරිණතබවේ තෘප්තිය අත්පත් කරගන්න උත්සාහ කරන්න කියන එක. වඩා වටින්නෙ ගැලවීමේ ත්රිල් එක නෙමෙයි ගැලීමේ අවබෝධය කියන එක.
මේ අදහස් පහලොව ගැන මං අවුරුද්දෙ අන්තිම කෙලවරේදි එකින් එක මෙනෙහි කළා. මගේ අත්දැකීම් එක්ක ගලපමින් සංවාද කළා. මට දේවල් දිහා අලූත් විදිහට බලන්න, දේවල් අලූතෙන් තේරුම් ගන්න ඒ අදහස් මාව ඉන්ස්පයර් කළා. මං හිතනවා කියවන තව කීපදෙනෙකුටත් ඒක එහෙම වෙයි කියල.
අවුරුද්දෙ අන්තිමක් කියන්නෙ අපිට අපේ ඇතුලට කිමිදෙන්න හොඳ වෙලාවක්.
